Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev ötən ay Milli Elmlər Akademiyasında çıxışı zamanı ana dili məsələsinə də toxunaraq, dilə alınma sözlərin daxil olmasından narahatlığını ifadə edib.

“Deyə bilərəm ki, son 10 il ərzində bu istiqamətdə lazımi addımlar atılıb. Ancaq desəm ki, vəziyyət məni tam qane edir, əlbəttə ki, səmimi olmaram… Azərbaycan dili 50 milyondan çox insan üçün ana dilidir, çox zəngindir və xarici kəlmələrə ehtiyac da yoxdur. Düzdür, beynəlxalq leksikon var və hər birimiz bu leksikondan istifadə edirik. Amma əgər Azərbaycan dilində əzəli bir kəlmə varsa, başqa dildən kəlməni gətirib əvəzləmək nə məqsəd daşıyır? Bu, ya səhvdir, ya təxribatdır. Hər ikisi də qəbuledilməzdir”, – deyə o qeyd edib.

Ölkə başçısı daha sonra bildirib ki, ana dili qorunmasa, “milli kimliyimiz sarsıla bilər” və dilçilərə, yazıçılara, jurnalistlərə, eləcə də dili ictimai şəkildə istifadə edən digər şəxslərə müraciət edərək bu məsələyə xüsusi diqqət yetirməyə çağırıb.

İlham Əliyevin mövzunu gündəmə gətirməsi Milli Məclisdə, mətbuatda və sosial şəbəkələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub.

Dekabrın 8-də parlamentdə Milli Məclis üzvlərinin, elm və təhsil nazirinin və ictimai fiqurların iştirakı ilə mövzuya həsr olunmuş konfrans keçirilib. Konfransın açılışında çıxış edən Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarova deyib ki, prezidentin çağırışı dil məsələsinin “bütün cəmiyyətin üzərinə düşən milli məsuliyyət olduğunu göstərir”.

Digər çıxışçılar da prezidentin narahatlığını bölüşərək Azərbaycan dilinə alınma sözlərin gətirilməsindən, eləcə də kütləvi informasiya vasitələrində Azərbaycan dilində olmayan sözlərin işlədilməsindən gileyləniblər.

Yazıçılar Birliyinin sədri Anar Rzayev isə bildirib ki, “ingilis dilindən hər sözü lüğətimizə daxil edə bilmərik”. “Azərbaycanda bütün dükanlar niyə “market” adlandırılmalıdır? Məgər turist bunu ayırd edə bilmir? Turist bu qədərmi kütdür ki, qarpız-yemişi digər satış məntəqələrindən ayıra bilməsin? Niyə mütləq “market” olmalıdır? Bu kimi sözlər televiziya və radio vasitəsilə dilimizə daxil olur. Rus dilindən biz cəmi 6-7 söz – kolxoz, komsomol və s. almışdıq”, - deyə o qeyd edib.

Audiovizual Şuranın sədri İsmət Səttarov isə bildirib ki, rəhbərlik etdiyi qurum iki həftə ərzində televiziya verilişlərində 3 minə yaxın əcnəbi sözün işləndiyini müşahidə edib. Onun sözlərinə görə, bununla bağlı telekanallara yanvar ayından etibarən xəbərdarlıqlar göndəriləcək.

“Toplum TV”- yə danışan və təhlükəsizlik səbəbilə adının açıqlanmasını istəməyən ekspert hesab edir ki, Əliyevin ana dilinin qorunması ilə bağlı dediklərində “həqiqət payı var, lakin dilə alınma sözlərin daxil olması tamamilə təbii bir prosesdir”.

Ekspertin sözlərinə görə, xarici mənşəli sözlərin gündəlik danışıqda geniş yayılmasını iki əsas faktorla izah etmək olar. “Birinci faktor qloballaşmadır ki, ingilis və digər beynəlxalq dillərin təsiri orta hesabla bütün dünya dilləri üzərində eynidir və qarşısıalınmaz bir prosesdir. İkinci faktor isə Azərbaycan dilinə dövlət qayğısının az olması ilə əlaqəlidir. Misal üçün, nə qədər paradoksal görünsə də, sovet dövründə Azərbaycan dilində kitab tərcümələri indikindən qat-qat yüksək idi. Hazırda Azərbaycan dilində nə kitab tərcümələrinə, nə də bilik istehsalına yetərli maddi vəsait ayrılır. Bu da dilin innovativliyini və istifadəyə yararlılığını aşağı salır”, - deyə o bildirib.

Müsahibimiz İlham Əliyevin ana dili ilə bağlı narahatlığında səmimi olmadığını düşünür. Onun fikrincə, “ölkə başçısı tərəfindən ara-sıra bu cür populist və millətçi tənqidlərin səsləndirilməsi onun ölkədəki ictimai-siyasi diskursun gündəliyinə təsir etmək və onu istiqamətləndirmək istəyindən irəli gəlir”.