“Dərslik çap ediləndən sonra kimsə çay içəndə orada hərf səhvi tapıb bunu Azərbaycan təhsilinin ən böyük problemi kimi qələmə verirsə, mən bunu əhəmiyyətli hesab etmirəm”.

Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev bu sözləri ötən ay yerli mətbuata müsahibəsində deyib. Buna baxmayaraq, o, məktəb dərsliklərində ciddi məzmun problemlərinin olduğunu da etiraf edib. 

“Dərslikdə hansısa mövzu, ümumiyyətlə, yoxdursa, bu artıq ciddi problemdir. Hansısa mövzu artıqdırsa, bu da ciddi problemdir. Biz bu qədər mövzunu keçməliyikmi? Bəlkə, daha az mövzu keçməliyik? Bəlkə, fərqli mövzular keçməliyik?”, - o sual edib. 

Fizika, təbiət, həyat bilgisi kimi dərsliklərin hazırlanmasında iştirak etmiş təhsil eksperti Yalçın İslamzadə “Toplum TV”-yə deyir ki, nazir, çox güman ki, humanitar fənlər üzrə dərslikləri nəzərdə tutur. 

“Çünki təbiət elmlərinin məzmunu dünya miqyasında demək olar ki, razılaşdırılmış məzmundur. Fizika, kimya, biologiya, astronomiya və coğrafiya kimi təbiət elmləri obyektiv olduqları üçün mütəxəssislər arasında məzmunun seçilməsinə dair ciddi mübahisə yaranmır. Yaransa belə, müəyyən obyektiv kriteriyalarla tezliklə anlaşmaq mümkündür”, - o qeyd edib. 

Ekspert tarix fənnini misal çəkərək deyir ki, bu dərsliklərdə tənqidi təfəkkürün inkişafına, tarixi hadisələr arasında səbəb-nəticə əlaqəsinə yer verilmir. 

Sürix Universitetinin araşdırmaçısı Mirkamran Hüseynli düşünür ki, müstəqillik dövründə Azərbaycanda istər tarix, istər digər sahələrdə bilik istehsalına yer ayrılmadığına görə, dərsliklər kasaddır. 

“Dərsliklərdə mövcud olan biliklərin çox hissəsi isə sovetdən qalma ədəbiyyatlardır ki, onları saxlayıblar. Tək fərqi odur ki, sovet dövründə, xüsusilə tarix kitablarında, ideoloji xətt xalqların qardaşlığı üzərində qurulmuşdu. Müstəqillikdən sonra isə əsas tezislər düşmənçilik tezisləridir”, - o deyib. 

Araşdırmaçı Britaniyanı nümunə gətirərək deyir ki, bu ölkədə tarix kurikulumu ana mənbələr əsasında hazırlanır və şagirdlərdən analitik olmaq tələb olunur. O, müqayisə üçün əlavə edir ki, Azərbaycanda ikinci dərəcəli mənbələrə yer verilir və əzbərçilik təbliğ olunur. 

Bəs yeni dərsliklər hazırlanarkən nazirlik, yoxsa müəlliflər əsas söz sahibi olur? 

Yalçın İslamzadə deyir ki, mövzuların dərslikdə saxlanılması və ya çıxarılması nazirlik və digər qurumların ekspertləri ilə müzakirə olunur və yekdil qərar verilir. Lakin o etiraf edir ki, bu məsələdə çətinliklər də qalır. 

“Əsas çətinlik ondan ibarətdir ki, təhsil icmasının dərsliklərə qoyulan müasir tələblərə dair uzlaşmaları yoxdur. Bir çox mütəxəssis hələ də məzmunun akademik səviyyədə və xeyli nəzəri verilməsinə tərəfdardır. Yeni yanaşmada isə orta məktəb məzmunu üçün qatı akademik doğruluq deyil, materialın yaş səviyyəsinə uyğun təqdim olunması qəbul edilib. Əsas anlaşmazlıq bu mövzuda yaranır. Məncə, təhsil icması müasir tədrisin və tədris materiallarının mahiyyətinin necə olmasına dair müzakirə aparıb, konsensusa gəlməlidirlər. Bu halda daha effektiv nəticə alınar”, - o bildirib. 

Emin Əmrullayev müsahibəsində həm də ictimaiyyətə çağırış edərək dərsliklər haqda rəy vermələrini istəyib. Mirkamran Hüseynli isə bu cür çağırışların, əsasən, formallıq xarakteri daşıdığını düşünür. Onun sözlərinə görə, indiyədək məktəb müəllimləri dərsliklərlə bağlı rəylər versə də, bu rəylərin nəzərə alınması hallarına şahid olmayıb.