Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev bu yaxınlarda yerli mətbuata verdiyi müsahibədə iddia etdi ki, Azərbaycanda ali təhsil üçün tələb olunan ödənişlər inkişaf etmiş ölkələrdən ucuzdur. 

Bu açıqlama ictimaiyyətdə müzakirələrə səbəb oldu, çünki bir çox Avropa ölkələrində dövlət universitetlərində təhsil pulsuzdur. Tənqidlərə cavab vermək istəyən nazirin fikrinə aydınlıq gətirmək cəhdi isə daha çox qınaq doğurdu. 

E.Əmrullayev iyunun 24-də sosial media hesabında yazdı ki, "pulsuz təhsil dünyanın heç yerində yoxdur". 

"Təhsil həmişə ödənişlidir. Misal kimi göstərilən Avstriya, Almaniya və Fransa kimi ölkələrdə ali təhsilin bakalavr pilləsində illik təhsil xərci 10-18 min avro təşkil edir. Avstriyada və ya Fransada tələbənin ödədiyi 500-1000 avro məbləğ isə 1 semestr üçün qeydiyyat haqqıdır, yəni təhsil haqqı deyil. Başqa sözlə, bu ölkələrdə təhsil haqqı (və ya xərci) aşağı deyil, sadəcə olaraq bu xərc müəyyən sayda vətəndaş üçün dövlət tərəfindən qarşılanır", - o qeyd edib. 

Yeni açıqlamaya münasibət bildirən ekspertlər burada əsas problem kimi nazirin “təhsil haqqı” və “təhsil xərci” anlayışlarını eyniləşdirməsini görürlər. 

“Təhsil haqqı vətəndaşın cibindən çıxan puldur. Təhsil xərci isə həmin təhsilin təmin olunması üçün çəkilən ümumi xərcdir. Bunlar eyni və ya bir-birini əvəz edən anlayışlar deyil və birini digərinin yerinə təqdim etmək nazirin etdiyi manipulyasiyadır. Aydın məsələdir ki, vətəndaşı maraqlandıran ilk növbədə onun nə qədər ödədiyidir, universitetin ümumi xərc strukturu yox”, - iqtisadçı Rəşad Əliyev sosial media hesabında yazıb. 

O, nazirin dünyanın heç yerində təhsilin pulsuz olmadığı fikrinə cavab olaraq, “Təhsil haqqında” qanuna istinad edərək xatırladıb ki, Azərbaycanda ümumi orta təhsil pulsuzdur. 

“Aydındır ki, nə qanun, nə də “filan ölkədə təhsil pulsuzdur” (və ya daha ucuzdur) deyən vətəndaşlar təhsilin ümumiyyətlə heç bir xərc tələb etmədiyini iddia etmirlər. Bunu iddia etmək çox gülüncdür. Hamı çox yaxşı anlayır ki, təhsil haradansa maliyyələşir - bu halda təhsilin xərci dövlət büdcəsi hesabına qarşılanır, vətəndaş da həmin xidməti birbaşa öz cibindən ödəniş etmədən əldə edir”, - iqtisadçı əlavə edib. 

Sosial şəbəkələrdə nazirin açıqlamasına münasibət bildirən xeyli istifadəçi isə Azərbaycanda niyə ali məktəblərdə bütün tələbələr üçün təhsil haqqının dövlət tərəfindən qarşılanmadığını sual ediblər.

Azərbaycanda dövlət ali təhsil müəssisələrində bakalavr pilləsi üzrə təhsil alan 30 mindən çox tələbənin təhsil haqqını dövlət ödəyir, lakin bu, ümumi tələbə sayının təxminən yarısı edir. 

Ekspertlər düşünür ki, elm və təhsil naziri gətirdiyi arqumentlərlə dövlət universitetlərində təhsil haqlarının artırılmasına zəmin hazırlayır. Qanunvericiliyə görə, dövlət universitetləri təhsil haqqını artırmaq üçün Tarif Şurasına müraciət edir və yekunda qurum bu barədə qərar verir. 

“Nazir nəyə görə qaydalar və standartlar hazırlayıb təhsil haqqının təhsildə dəyər yaradacaq təhsil xərclərinə çevrilməsini təmin edərək təhsilin keyfiyyətini artırmağa çalışmır? Yaxud, nəyə görə təhsil haqqını azaldıb ali təhsilin əlçatanlığını artırmağa çalışmır? Əvəzində son vaxtlar ardıcıl olaraq təhsil haqqının artırılmasını, nəticə etibarilə ali təhsilə əlçatanlığın azalmasını təbliğ edir”, - iqtisadçı Elçin Rəşid sosial media hesabında yazıb.