Dünya

Kosmosun fəthində ilklər

12 Aprel, 2021
2868

Açıq mənbələrdən götürülüb


12 aprel - Ümumdünya Aviasiya və Kosmonavtika Günüdür. 

1961-ci ilin bu günündə ilk insan - SSRİ vətəndaşı Yuri Qaqarin kosmosa uçub. 

Onu orbitdən çıxaran "Vostok" kosmik gəmisi 1 saat 48 dəqiqə ərzində Yer kürəsi ətrafında dövrə vuraraq Saratov əyalətində yerə enib. 

Bu tarixə qədər kosmosa ancaq insansız aparatlar göndərilib.  

SSRİ-nin ilk süni peyki 4 oktyabr 1957-ci ildə Baykonur kosmodromundan orbitə buraxılıb.

1958-ci il fevralın 1-də isə Amerikanın ilk süni peyki kosmosa uçub və 1970-ci ilin martına qədər orbitdə olub. 

Sovet İttifaqının 1960-ci ilə avqustun 19-da açıq fəzaya göndərdiyi "Sputnik-5" kosmik gəmisinin göyərtəsində Belka və Strelka adlı iki it olub. Bu uçuş da uğurlu olub, gəmi də, heyvanlar da sağ-salamat geri qaydıblar.

SSRİ Ali Sovetinin 9 aprel 1962-ci il tarixli qərarıyla Qaqarinin kosmosa uçduğu 12 aprel Ümumdünya Aviasiya və Kosmonavtika Günü elan edilib və hazırda bir çox ölkələrdə qeyd olunur. 

1969-cu il iyulun 16-da ABŞ-ın Kennedi Kosmos Mərkəzindən (Florida) uçan "Apollon 11" kosmik gəmisi  4 gün sonra Aya enib.

Növbəti gün gəmi heyətinin üzvlərindən olan Neil Armstronq Ay səthinə çıxıb və Aya ayaq basan ilk insan kimi tarixə düşüb. 

Qaqarinin uçuşunun iyirminci ildönümündə - 1981-ci il aprelin 12-də ABŞ təkrar istifadə oluna bilən “Speys Şatl” (“Space Shuttle”) gəmisini kosmosa göndərilib. 

1988-ci ildə SSRİ bu gəminin analoqu olan “Buran”ı sınaqdan keçirib. 

İndiyə qədər kosmosda ən çox qalan kosmonavt rusiyalı Sergey Avdeyevdir – 747 sutka 17 saat. 

Bir uçuşun davamiyyətinə görə lidersə ixtisasca həkim olan Valeri Polyakovdur. O, "Mir" stansiyasında bir ildən çox - 437 sutka 17 saat qalıb. 

Kosmosa uçan ilk qadın kosmonavt rusiyalı Valentina Tereşkovadır.

Marsa isə ilk uçuş 2020-ci il iyunun 30-da baş tutub - NASA-nın “Perseverens” (“Perseverance”) kosmik gəmisi 470 milyon kilometrlik məsafə qət edib. 

Uzun illər kosmonavtika sahəsində əsas rəqabət ABŞ və SSRİ arasında olsa da, son illər Çin, Hindistan, Yaponiya və İran da bu sahədə irəliləmkdədirlər.

Çin insanlı kosmik uçuşlar həyata keçirir, bu ölkənin ticarət peyki mövcuddur. 

İndiyədək kosmosun fəthiylə bağlı 250-dən çox proqram həyata keçirilib, 32 ölkədən yüzlərlə kosmonavt və astronavt açıq fəzaya səfər edib.

Sovet kosmonavtikasının baniləri arasında azərbaycanlı Kərim Kərimovun da adı var.
 
"R-2" raketlərinin istehsalında müstəsna rolu olan K.Kərimov Kosmosa Uçuş üzrə Dövlət Komissiyasının sədri olub.


Toplum TV Azərbaycanın müstəqil xəbər platformasıdır. O, ölkədə və bölgədə baş verən siyasət, iqtisadiyyat, sosial, kriminal, gender mövzularında xəbərləri dəqiq və qərəzsiz şəkildə izləyicilərimizə çatdırır.

Şikayətlərinizi bizə göndərin: info@toplummedia.tv

Dünya

Almaniyada seçkilər: Türkiyə əsilli Elif Eralpın təmsil etdiyi Sol Partiya Berlində qalib gəlib

21 Sentyabr 2026

Toplum TV

Sentyabrın 20-də Almaniyada keçirilən əyalət seçkilərində Berlində Sol Partiya, Meklenburq-Ön Pomeraniyada isə “Almaniya üçün Alternativ” (AfD) ən çox səs toplayıb. Bu barədə “Euronews” məlumat yayıb. “Infratest dimap”ın hesablamalarına görə, Berlində Sol Partiya 25,7 faiz səslə ilk dəfə birinci olub. Kansler Fridrix Mertsin rəhbərlik etdiyi Xristian Demokrat İttifaqı (CDU) 18,8, AfD isə 16,3 faiz səs qazanıb. Bununla da şəhərdə hakimiyyətdə olan CDU-Sosial Demokrat Partiyası (SPD) koalisiyası parlament çoxluğunu itirib. Sol Partiyanın əsas namizədi Elif Eralp hökumətə rəhbərlik edə bilsə, Berlinin miqrant mənşəli ilk meri olacaq. Münxendə doğulan Eralpın valideynləri 1980-ci ildə Türkiyədən Almaniyaya sığınıblar. Eralp seçki kampaniyasında əsasən mənzil probleminə diqqət...
Dünya

“The Guardian”: ‘Rusiya bir neçə ay ərzində NATO ölkəsinə hücum edə bilər’

21 Sentyabr 2026

Kremlin.ru

Bəzi Avropa kəşfiyyat rəsmiləri Rusiyanın bir neçə ay ərzində NATO üzvü olan ölkəyə hücum edə biləcəyi barədə xəbərdarlıq ediblər. Bu barədə Britaniyanın “The Guardian” qəzeti yazıb. Nəşrə danışan Çexiyanın Təhlükəsizlik İnformasiya Xidmətinin (BIS) rəhbəri Mixal Koudelka bildirib ki, NATO ərazisinə məhdudmiqyaslı hərbi müdaxilə Kremlin planlarının bir hissəsi ola bilər. Onun sözlərinə görə, belə bir ssenari “illər deyil, aylar ərzində” reallaşa bilər. Polşanın baş naziri Donald Tusk da kəşfiyyat məlumatlarına əsaslanaraq oxşar xəbərdarlıq edib. O bildirib ki, Rusiya NATO-nun kollektiv müdafiəni nəzərdə tutan 5-ci maddəsinin praktikada işləmədiyini göstərmək üçün alyansın ərazisinə hücum edə bilər. Fransa prezidenti Emmanuel Makron Tuskun xəbərdarlığını əsaslı...

Seçilmiş Videolar

Toplum TV loqo