Dünya

Kosmosun fəthində ilklər

12 Aprel, 2021
2837

Açıq mənbələrdən götürülüb


12 aprel - Ümumdünya Aviasiya və Kosmonavtika Günüdür. 

1961-ci ilin bu günündə ilk insan - SSRİ vətəndaşı Yuri Qaqarin kosmosa uçub. 

Onu orbitdən çıxaran "Vostok" kosmik gəmisi 1 saat 48 dəqiqə ərzində Yer kürəsi ətrafında dövrə vuraraq Saratov əyalətində yerə enib. 

Bu tarixə qədər kosmosa ancaq insansız aparatlar göndərilib.  

SSRİ-nin ilk süni peyki 4 oktyabr 1957-ci ildə Baykonur kosmodromundan orbitə buraxılıb.

1958-ci il fevralın 1-də isə Amerikanın ilk süni peyki kosmosa uçub və 1970-ci ilin martına qədər orbitdə olub. 

Sovet İttifaqının 1960-ci ilə avqustun 19-da açıq fəzaya göndərdiyi "Sputnik-5" kosmik gəmisinin göyərtəsində Belka və Strelka adlı iki it olub. Bu uçuş da uğurlu olub, gəmi də, heyvanlar da sağ-salamat geri qaydıblar.

SSRİ Ali Sovetinin 9 aprel 1962-ci il tarixli qərarıyla Qaqarinin kosmosa uçduğu 12 aprel Ümumdünya Aviasiya və Kosmonavtika Günü elan edilib və hazırda bir çox ölkələrdə qeyd olunur. 

1969-cu il iyulun 16-da ABŞ-ın Kennedi Kosmos Mərkəzindən (Florida) uçan "Apollon 11" kosmik gəmisi  4 gün sonra Aya enib.

Növbəti gün gəmi heyətinin üzvlərindən olan Neil Armstronq Ay səthinə çıxıb və Aya ayaq basan ilk insan kimi tarixə düşüb. 

Qaqarinin uçuşunun iyirminci ildönümündə - 1981-ci il aprelin 12-də ABŞ təkrar istifadə oluna bilən “Speys Şatl” (“Space Shuttle”) gəmisini kosmosa göndərilib. 

1988-ci ildə SSRİ bu gəminin analoqu olan “Buran”ı sınaqdan keçirib. 

İndiyə qədər kosmosda ən çox qalan kosmonavt rusiyalı Sergey Avdeyevdir – 747 sutka 17 saat. 

Bir uçuşun davamiyyətinə görə lidersə ixtisasca həkim olan Valeri Polyakovdur. O, "Mir" stansiyasında bir ildən çox - 437 sutka 17 saat qalıb. 

Kosmosa uçan ilk qadın kosmonavt rusiyalı Valentina Tereşkovadır.

Marsa isə ilk uçuş 2020-ci il iyunun 30-da baş tutub - NASA-nın “Perseverens” (“Perseverance”) kosmik gəmisi 470 milyon kilometrlik məsafə qət edib. 

Uzun illər kosmonavtika sahəsində əsas rəqabət ABŞ və SSRİ arasında olsa da, son illər Çin, Hindistan, Yaponiya və İran da bu sahədə irəliləmkdədirlər.

Çin insanlı kosmik uçuşlar həyata keçirir, bu ölkənin ticarət peyki mövcuddur. 

İndiyədək kosmosun fəthiylə bağlı 250-dən çox proqram həyata keçirilib, 32 ölkədən yüzlərlə kosmonavt və astronavt açıq fəzaya səfər edib.

Sovet kosmonavtikasının baniləri arasında azərbaycanlı Kərim Kərimovun da adı var.
 
"R-2" raketlərinin istehsalında müstəsna rolu olan K.Kərimov Kosmosa Uçuş üzrə Dövlət Komissiyasının sədri olub.


Toplum TV Azərbaycanın müstəqil xəbər platformasıdır. O, ölkədə və bölgədə baş verən siyasət, iqtisadiyyat, sosial, kriminal, gender mövzularında xəbərləri dəqiq və qərəzsiz şəkildə izləyicilərimizə çatdırır.

Şikayətlərinizi bizə göndərin: info@toplummedia.tv

Dünya

"Reuters": 'İran qumar şəbəkəsi vasitəsilə 4 milyard dolları sanksiyalardan yayındırıb'

4 Avqust 2026

Açıq mənbə

“Reuters” agentliyi İrandakı onlayn qumar şəbəkəsinin 4 milyard dollarlıq vəsaiti ölkədən çıxarmağa kömək etdiyini yazıb.  Agentliyin araşdırmasında iddia olunur ki, buna Dubayda yerləşən “Shelbit” adlı kriptovalyuta birjası vasitəsilə nail olunub.  “Reuters”-in təhlil etdiyi “blokçeyn” məlumatlarına əsasən, “Shelbit” 2 mindən çox internet saytını əhatə edən qumar şəbəkəsinin maliyyə əməliyyatlarını həyata keçirib. Birja həmçinin beynəlxalq sanksiyalar altında olan İran Mərkəzi Bankı, kriptovalyuta birjası “Nobitex” və İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə əlaqələndirilən kriptovalyuta hesabları ilə əməliyyatlar aparıb.  “Reuters” müəyyən edib ki, 2024-cü ilin may ayından etibarən bu hesablardan dünyanın ən böyük kriptovalyuta birjası olan “Binance” platformasına azı 676 milyon dollar köçürülüb....
Dünya

Tramp: “ABŞ-nin Ukraynaya ‘Patriot’ raketlərinin istehsalına lisenziya verəcəyinə hələ əmin deyiləm”

31 İyul 2026

White House

ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyasının Ukraynaya “Patriot” hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün raket istehsalına lisenziya verib-verməyəcəyinə hələ də əmin olmadığını bildirib. Tramp bu barədə “Financial Times” qəzetinin müxbirinə açıqlamasında deyib. Onun sözlərinə görə, ABŞ administrasiyası hazırda məsələni nəzərdən keçirir. ABŞ prezidenti “Patriot” sistemlərini “unikal silah” adlandırıb və onların istehsalı üçün lisenziyanın kimə verilməsi məsələsində “ehtiyatlı olmaq lazım olduğunu” vurğulayıb. O qeyd edib ki, ABŞ adətən belə lisenziyalar vermir. Trampın açıqlaması onun Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski ilə Ağ Evdə görüşündən iki gün sonra baş verib. V.Zelenski görüşü “yaxşı” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, görüş zamanı digər məsələlərlə yanaşı, Rusiyanın ballistik raketlərinə qarşı...

Seçilmiş Videolar

Toplum TV loqo