Siyasət

Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasından 108 il keçir

28 may, 2026
151

Açıq mənbə

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (AXC) elan olunmasından 108 il keçir. 

AXC 28 may 1918-ci ildə Gürcüstanın paytaxtı Tbilisidə elan olunub. Bu, Şərqdə ilk demokratik respublika quruluşu kimi tarixə düşüb. 

Cümhuriyyətin yaradılması Çar Rusiyasının süqutu və bölgədə yaranan siyasi boşluq şəraitində baş verdi. Milli Şura tərəfindən qəbul edilən İstiqlal Bəyannaməsi ilə Azərbaycan xalqının suverenliyi və dövlət müstəqilliyi rəsmən elan olundu. 

Fətəli xan Xoyski başda olmaqla, ilk hökumət quruldu. AXC hüquqi dövlət quruculuğu, təhsil islahatları, qadınlara seçki hüququnun verilməsi və milli ordu yaradılması sahələrində addımlar atdı.

AXC daxili siyasi və iqtisadi böhranlar, həmçinin xarici təzyiqlərlə üzləşirdi. 1920-ci ilin aprelində Sovet Rusiyası Azərbaycana qoşun yeritdi və 28 apreldə XI Qızıl Ordu Bakını ələ keçirərək AXC-ni süquta uğratdı. Beləliklə, 23 ay fəaliyyət göstərən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti sona çatdı və ölkədə Sovet hakimiyyəti quruldu.

1991-ci ildə SSRİ-nin dağılması Azərbaycana yenidən müstəqillik qazanmaq imkanı yaratdı. 30 avqust 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyi elan edildi, 18 oktyabrda isə “Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı” qəbul olunaraq Azərbaycan AXC-nin hüquqi varisi kimi tanındı.

Sovet dövründə düşmən obrazı yaradılan Məmməd Əmin Rəsulzadə və başqa cümhuriyyətçilər müstəqillik dönəmində də doğma münasibət görmədilər. 
Doğrudur, 1990-cı illərin əvvəlində Rəsulzadənin şəkli milli valyutanın üzərində əks olunsa da, bəzi yerlərdə heykəli, büstü qoyulsa da, Əliyevlər hakimiyyəti dövründə ona münasibət birmənalı olmadı. 

Onun adı Bakı Dövlət Universitetindən və büstü universitetin qarşısından götürülüb, uzun illər şəhərin mərkəzində - Kukla Teatrının qarşısında heykəli qoyulacağı deyilsə də, həmin abidə qoyulmayıb. Bundan başqa, vaxtilə onun şəkli manatın üzərində həkk edilsə də, sonradan neft buruqları ilə əvəzlənib.

Bundan başqa, hər il Rəsulzadənin doğum günündə və ya Cümhuriyyətin ildönümündə müxalif siyasi partiyaların onun Novxanıdakı abidəsini kütləvi şəkildə ziyarət etməsinə müxtəlif maneələr törədilir. 

Hakimiyyət Cümhuriyyətlə bağlı mesajlarında onun əhəmiyyətini birbaşa danmasa da, cümhuriyyətçilərin siyasi irsini kiçiltməyə çalışır. Ölkə başçısı İlham Əliyev çıxışlarında tez-tez Cümhuriyyətin Yerevanı (İ.Əliyev "İrəvan" deyib) Ermənistana verdiyini, bunun bağışlanmaz xəyanət olduğunu deyir. 

Millət vəkilləri və başqa hakimiyyət mesajçıları Cümhuriyyətlə bağlı çıxışlarında mövzunu həmişə Heydər Əliyevə gətirirlər. Televiziyalarda da mayın 28-də ekranın küncündə Əliyevin rəsmini görmək olar.


Toplum TV Azərbaycanın müstəqil xəbər platformasıdır. O, ölkədə və bölgədə baş verən siyasət, iqtisadiyyat, sosial, kriminal, gender mövzularında xəbərləri dəqiq və qərəzsiz şəkildə izləyicilərimizə çatdırır.

Şikayətlərinizi bizə göndərin: info@toplummedia.tv

Siyasət

İsa Qəmbərin Azərbaycandan çıxışına məhdudiyyət qoyulub

21 noyabr 2026

Foto: VOA

Müsavat Partiyasının başqanı İsa Qəmbərin Azərbaycandan çıxışına məhdudiyyət qoyulub.  Bu barədə onun özü sosial media hesabında məlumat verib. Siyasətçinin sözlərinə görə, noyabrın 21-ə keçən gecə Berlinə uçmaq üçün Bakı Beynəlxalq Hava Limanına yollansa da, onun ölkəni tərk etməsinə icazə verilməyib. İ.Qəmbər ölkədən çıxışının məhdudlaşdırılması barədə özünə rəsmi izah verilmədiyini yazıb. O, konfransda iştirak üçün Berlinə uçmalı olduğunu bildirib və noyabrın 23-də Azərbaycana qayıdacağını göstərən təyyarə biletini də paylaşımına əlavə edib.  Bu ilin iyununda Müsavat Partiyası Məclisinin sədri Arif Hacılı da Azərbaycanı tərk etmək istəyərkən çıxışına məhdudiyyət qoyulduğunu öyrənib.  Azərbaycanda son illərdə bir sıra müxalif siyasətçilər, jurnalistlər və ictimai fəalların ölkədən...
Siyasət

Elnarə Qasımovanın yazısından: “Rəis qadın məhkumları döyür, yaraları görünməsin deyə “kars”a göndərir”

21 noyabr 2026

Foto: Ülviyyə Əli

4 saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsinin rəisi məhkumları “döyür, ardınca cərimə kamerasına (“kars”) göndərir”.  Bu iddia “Abzas Media”nın həbsdə olan jurnalisti Elnarə Qasımovanın sözügedən həbsxanada saxlanılan məhkumlara istinadən qələmə aldığı yazısında yer alıb.  Aprel ayında 4 saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsinin rəisi Elgiz İsmayılov ədliyyə naziri Fərid Əhmədovun əmri ilə vəzifəsindən azad olunub. Onun yerinə 5 il əvvəl də bu müəssisəyə rəhbərlik etmiş Vaqif İsmayılov təyin olunub. E.Qasımovanın yazdığına görə, V.İsmayılovun bu müəssisədə ilk rəisliyi 1 il 2 ay çəkib və o, çoxsaylı şikayətlərdən sonra vəzifəsindən azad olunub. O, məhkumlara istinadən əlavə edir ki, V.İsmayılov müəssisəyə qayıtdıqdan sonra məhkumlar önündə ilk çıxışında vaxtilə barəsində...

Seçilmiş Videolar

Toplum TV loqo