“Riyaziyyat fənninə aid test suallarının çoxu o qədər başdansovdu yazılıb ki, vurma işarəsinin yerinə nöqtə qoyulub. Həddindən çox qrammatik səhvlər var. Şagird bunu necə ayırd etsin axı? Testlərin birində 400x25-in cavabı sıfırlar arasında məsafə qoyulmadan yazıldığı üçün cavab səhv kimi götürülüb. Fizika fənni üzrə testin 10 sualına da doğru cavablar verilib, amma müəllim 2 sualın cavabın səhv götürüb ki, həmin şagird 4-ə layiqdir, 5-ə yox”.

Orta məktəblərdə bir neçə gün öncə başa çatmış summativ imtahanların nəticələrindən narazılıq edən Gülanə Aslanova belə deyir.

Testlərdəki sualların qoyuluşundan və digər nöqsanlardan şikayət edən təkcə o deyil. Bəzi valideynlər sosial şəbəkələrdə Təhsil Nazirliyini işarələyərək yazdıqları tənqidlərə açıqlama tələb edirlər. 

Təhsil Nazirliyi “Toplum TV”-nin sözügedən şikayətlərlə bağlı “office@edu.gov.az” poçt ünvanına göndərdiyi sorğuya belə cavab verib:

“Hər bir konkret səhv barədə məktəbə müraciət etmək lazımdır. Qiymətləndirmə vasitələri müəllim tərəfindən hazırlanır”. 

Təhsil məsələləri üzrə ekspert Elçin Əfəndi  şikayətlərin əsassız olmadığı qənaətindədir: 

“Bəzi məktəblərdə müəllimlər testə keçilməmiş mövzulardan suallar salıblar, tərtibatında qrammatik səhvlərə yol verilib, sualların çətinlik səviyyəsi yüksək olub. Testləri tərtib etməkdən ötrü istifadə edilən proqramlarda Azərbaycan dilində yazı şrifti olmayıb. Bu, yolverilməz haldır. Durğu işarələrindən yanlış istifadəyə görə cavabın səhv hesab olunması şikayətləri də var. Təbii ki, valideynlər bu məsələdə də haqlıdırlar”. 

Ekspert hesab edir ki, suallar tərtib olunan zaman pandemiya və müharibə şəraitində dərslərin fasilərlərlə tədris olunması faktı mütləq  nəzərə alınmalıydı:

“Eyni zamanda, sual xətrinə yazılmış suallar da var. Biz öz analizlərimiz sayəsində aşkar etdik ki, imtahan nəticələrini övladlarının xeyrinə dəyişməkdən ötrü bəzi valideyinlər imtahanlara müdaxilə ediblər, amma narazılıqları əsaslıdır”. 

E.Əfəndi bütün nöqsanlara görə müəllimləri qınamağın doğru olmadığını vurğulayır:

“Müəllimlər tanıyıram ki, test sualların hazırlanması üçün gecə-gündüz əziyyət çəkiblər. Ölkəmizdə onlayn qiymətləndirilmə ilk dəfə idi ki, tətbiq edilirdi və bu şəkildə olması düzgün deyildi. Mən təklif etmişdim ki, ötən ildə və bu tədris ilinin birinci yarısında şagirdlər hansı qiyməti alıblarsa, hər ikisinin ədədi ortası - yəni ümumi müvəffəqiyyət göstəricisi müəyyənləşdirilsin və onun əsasında qiymətləndirmə aparılsın. Digər təklif ondan ibarət idi ki, tədris ilinin sonunda ilin yekun qiymətləndirilməsi həyata keçirilsin. Onsuz da dərslər tədricən bərpa olunur. Mən indiki nəticələri formal qiymətləndirmə hesab edirəm. Belə imtahanlar haqqında öncədən məlumat verilsəydi, daha məqsədəuyğun olardı. TƏBİB-in müəyyən etdiyi qaydalar çərçivəsində fevralın 1-dən sonra da imtahan etmək mümkün idi”.

Təhsil eksperti Nabatəli Qulamovsa deyir ki, səhvlərə müəllimlər yol veriblərsə belə, buna görə Təhsil Nazirliyi məsuliyyət daşıyır: “Nazirlik işi elə təşkil etməli idi ki, belə problemlər ortaya çıxmasın. Bu cür səhvlər qəbul imtahanlarında daha böyük faciələrlə nəticələnir; dövlət hesabına təhsil almalı olan gənclər məcburiyyət qarşısında ödənişli əsaslarla təhsil almağa məcbur olurlar”. 

Ekspert hesab edir ki, test suallarının hazırlanması işinə nazirlik yalnız yüksək qabiliyyətli müəllimləri cəlb etməlidir: 

“İllərdir müəllimlərin biliyinin dioqnostik qiymətləndirilməsi aparılır, amma sertifikasiya yoxdur. Yəni savadlı və savadsız müəllimlər eyni şərtlərdə dərs deyirlər”. 
Eyni zamanda, N.Qulamov Təhsil Nazirliyinin cavabını düzgün hesab etmədiyini, imtahanlarla bağlı şikayətlərin aidiyyəti üzrə yuxarı instansiyalaraa göndərilməli olduğunu bildirib: “Məsələn, Bakı məktəbindən şikayət Bakı Təhsil İdarəsinə göndərilməlidir”.

Nuranə Atakişiyeva
Aysel Əzizova